Czy wiesz, że bon senioralny to nie tylko nowa forma wsparcia dla osób starszych, ale także możliwość rozszerzenia działalności przez prywatne firmy świadczące usługi opiekuńcze, w tym przedsiębiorców prowadzących domy seniora? Od 30 września 2026 r. obowiązują przepisy, które wprost dopuszczają udział takich firm w realizacji programu.
W artykule odpowiadam na pytania czy warto zainteresować się tą możliwością? Jak uzyskać zlecenie od gminy i na jakich warunkach można świadczyć usługi?
Co to jest bon senioralny?
Jest to nowe świadczenie niepieniężne wprowadzone ustawą z 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Szczegółowe zasady korzystania z bonu określa rozporządzenie Rady Ministrów z 29 września 2026 r. w sprawie Programu Bonu Senioralnego na lata 2026–2028.
Program przewiduje finansowanie usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania seniora, który ukończył 65 lat, potrzebuje pomocy w codziennym funkcjonowaniu i spełnia pozostałe warunki ustawowe. W 2026 r. kryterium dochodowe wynosi 3410 zł średniego miesięcznego dochodu seniora z ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku.
Co istotne senior nie otrzymuje pieniędzy do ręki, lecz korzysta z usług organizowanych przez gminę, które są finansowane z budżetu państwa. Pomoc może obejmować m.in. przygotowywanie posiłków, zakupy, utrzymywanie porządku, pomoc w ubieraniu się, czynności higieniczno-pielęgnacyjne, wsparcie w korzystaniu ze świadczeń zdrowotnych oraz utrzymywaniu kontaktów z otoczeniem.
Nie każdy senior spełniający kryterium wieku i dochodu będzie jednak uprawniony do bonu. Ustawa przewiduje dodatkowe warunki oraz wyłączenia, m.in. dotyczące pobierania świadczenia wspierającego i korzystania z określonych form opieki instytucjonalnej.
Dla Ciebie najważniejsze jest jednak, że gmina nie musi samodzielnie zatrudniać opiekunów i wykonywać wszystkich usług. Może powierzyć ich realizację zewnętrznemu podmiotowi, w tym prywatnej firmie.
Czy prywatna placówka – dom seniora może realizować usługi dostępne w ramach bonu senioralnego?
Tak. Odpowiedź wynika wprost z § 4 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia o Programie Bonu Senioralnego. Przepis ten przewiduje możliwość zlecania przez gminę świadczenia usług wsparcia:
podmiotom wykonującym działalność gospodarczą w zakresie opieki nad osobami starszymi.
Oznacza to, że krąg potencjalnych wykonawców nie został ograniczony do ośrodków pomocy społecznej, organizacji pozarządowych czy przedsiębiorstw społecznych, a o zlecenie mogą ubiegać się również firmy komercyjne zajmujące się opieką nad seniorami.
Dla Ciebie jest to interesująca możliwość rozszerzenia działalności o usługi świadczone poza placówką – bezpośrednio w mieszkaniach lub domach osób starszych.
Na co musisz zwrócić uwagę?
Jeżeli prowadzisz placówkę zapewniającą całodobową opiekę na podstawie zezwolenia wojewody, o którym mowa w art. 67 ustawy o pomocy społecznej, nie oznacza to automatycznie, że spełniasz wszystkie wymagania dotyczące świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania seniorów.
Zezwolenie wojewody dotyczy bowiem prowadzenia placówki całodobowej opieki. Usługi środowiskowe stanowią inny model działalności. Przed przystąpieniem do naboru w zakresie usług bonu senioralnego warto zatem sprawdzić zakres działalności przedsiębiorcy, wymagania wobec personelu oraz warunki konkretnego zlecenia.
Co równie istotne, bon senioralny nie służy finansowaniu pobytu pensjonariuszy w prywatnych domach opieki. Usługi mają być świadczone w miejscu zamieszkania uprawnionego seniora, a art. 27 ustawy przewiduje wprost wyłączenia dotyczące osób korzystających z całodobowej opieki, z określonym wyjątkiem dla opieki doraźnej.
Jak otrzymasz zlecenie od gminy?
Organizatorem świadczeń w ramach bonu senioralnego jest gmina, która może realizować program przy pomocy własnych jednostek, np. ośrodka pomocy społecznej czy centrum usług społecznych, albo zlecić wykonywanie usług podmiotom zewnętrznym.
Zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia wybór wykonawcy powinien nastąpić w trybie otwartego, konkurencyjnego, przejrzystego i niedyskryminacyjnego naboru. W zależności od charakteru i wartości zamówienia zastosowanie mogą mieć przepisy Prawa zamówień publicznych, a w przypadku uprawnionych podmiotów również przepisy dotyczące zlecania zadań publicznych organizacjom pozarządowym. Od 1 stycznia 2026 r. podstawowy próg stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych wynosi 170 000 zł, a nie 130 000 zł, jak przewidywały wcześniejsze regulacje.
Warto przy tym pamiętać, że przepisy o zamówieniach społecznych dopuszczają w określonych sytuacjach zastrzeganie zamówień dla podmiotów spełniających szczególne warunki, np. przedsiębiorstw społecznych. Nie każdy nabór będzie więc automatycznie dostępny na jednakowych zasadach dla wszystkich przedsiębiorców komercyjnych.
Dlatego najpierw ustal, czy gminy na obszarze, na którym możesz świadczyć usługi, przystąpiły do programu i czy zamierzają powierzyć jego realizację zewnętrznym wykonawcom. Warto skontaktować się z urzędem gminy, właściwym OPS lub CUS, a także obserwować Biuletyn Informacji Publicznej oraz ogłoszenia o zamówieniach.
Zwróć uwagę, że nie ma konieczności ograniczania się wyłącznie do gminy, na której terenie znajduje się Twoja placówka. Możesz rozważyć obsługę sąsiednich miejscowości, jeżeli pozwalają na to warunki naboru i możliwości organizacyjne firmy.
Istotny jest również czas. Program ruszył w IV kwartale 2026 r., ale został ustanowiony na lata 2026–2028. Gminy do 30 listopada zgłaszają zapotrzebowanie na środki na kolejny rok. To dobry moment, aby zainteresować się planami samorządów dotyczącymi realizacji usług w 2027 r.
Ile możesz zarobić na realizacji bonu senioralnego?
To pytanie zapewne zainteresuje Ciebie najbardziej. W informacjach o programie pojawiają się dwie kwoty: 48 zł za godzinę i 2500 zł miesięcznie.
Łatwo wyciągnąć z nich wniosek, że firma opiekuńcza może otrzymywać 48 zł za każdą godzinę pracy opiekuna, a każdy objęty bonem senior przyniesie jej nawet 2500 zł miesięcznego przychodu. Niestety nie jest to tak proste.
Zgodnie z § 9 rozporządzenia wojewoda ustala jednolity dla gmin w województwie koszt jednej godziny wynagrodzenia osoby świadczącej usługi wsparcia. Koszt ten nie może przekroczyć 48 zł. Co ważne, przepis wyraźnie wskazuje, że kwota ta nie obejmuje pozostałych kosztów organizacji usług przez gminę.
Z kolei miesięczna wartość usług wsparcia przyznanych jednemu seniorowi nie może przekroczyć 2500 zł.
Nie oznacza to jednak, że 48 zł jest automatycznie stawką wynagrodzenia przedsiębiorcy za godzinę usługi, a 2500 zł gwarantowaną miesięczną zapłatą dla firmy.
Warunki rozliczenia z wykonawcą będą zależeć od dokumentacji naboru i zawartej z gminą umowy. Dlatego powinieneś przede wszystkim ustalić, jak finansowane będą koszty organizacji usług, w tym dojazdy opiekunów, koordynacja ich pracy, zastępstwa, dokumentacja i obsługa administracyjna. Trzeba też sprawdzić, czy wynagrodzenie przysługuje wyłącznie za godziny faktycznie wykonane i potwierdzone przez seniora.
Warto pamiętać, że usługi świadczone w miejscu zamieszkania seniorów mogą generować zupełnie inne koszty niż praca personelu w jednej placówce. Opiekun musi dojechać do kilku osób, a pomiędzy wizytami występują przerwy, których nie zawsze można uniknąć.
Dlatego przed złożeniem oferty konieczne jest przygotowanie kalkulacji rzeczywistego kosztu usługi – realizacja bonu nie będzie równie opłacalna w dużym mieście i w gminie wiejskiej, w której dojazdy do seniorów zajmują znaczną część dnia pracy.
Jakie wymagania musi spełniać Twój personel?
W tym zakresie obowiązują konkretne przepisy. Zgodnie z § 5 rozporządzenia o Programie Bonu Senioralnego usługi mogą świadczyć osoby posiadające przygotowanie odpowiednie do rodzaju wykonywanych czynności. Do opiekunów stosuje się odpowiednio art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Przedsiębiorca ma obowiązek zweryfikować tożsamość opiekuna i dokumenty potwierdzające jego przygotowanie do wykonywania powierzonych czynności.
Do usług w ramach bonu odpowiednio stosuje się standardy wynikające z rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 sierpnia 2026 r. w sprawie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Regulacja określa m.in. zakres pomocy, zasady świadczenia usług, organizację zastępstw i sposób monitorowania ich jakości.
Jeżeli zamierzasz wykorzystać personel zatrudniony w domu seniora, powinieneś sprawdzić, czy nie spowoduje to naruszenia standardów opieki obowiązujących w placówce całodobowej. Nie można przecież poprawiać rentowności przedsiębiorstwa przez przesuwanie pracowników do nowych zleceń kosztem bezpieczeństwa obecnych mieszkańców.
Na co uważać przed podpisaniem umowy z gminą?
Szczególną uwagę powinieneś zwrócić na postanowienia umowy dotyczące wynagrodzenia i jego rozliczania, odpowiedzialności wykonawcy, organizacji zastępstw oraz sytuacji, w których usług nie będzie można wykonać.
W praktyce mogą pojawić się pytania, których nie rozwiązuje samo rozporządzenie:
Co stanie się, gdy senior trafi do szpitala i przez dwa tygodnie nie będzie korzystał z usług? Czy firma otrzyma jakiekolwiek wynagrodzenie za godziny, na które zaplanowała już pracę opiekuna?
Kto poniesie koszt dojazdu pracownika, jeżeli senior nie zastanie go w umówionym terminie albo odmówi wykonania usługi?
Jak będzie wyglądać procedura zgłaszania nieprawidłowości, dokumentowania wykonanych czynności i rozpatrywania skarg?
Czy gmina zapewni określoną liczbę godzin, czy wykonawca będzie zobowiązany do utrzymywania gotowości bez gwarancji otrzymania zleceń? To nie są kwestie drugorzędne, ponieważ przy niewielkiej marży mogą zdecydować, czy kontrakt okaże się opłacalny.
Przed podpisaniem umowy z gminą należy również ustalić zasady przetwarzania danych osobowych seniorów, zakres odpowiedzialności za szkody oraz wymagania dotyczące ubezpieczenia działalności. Dobrze skonstruowana umowa powinna także ograniczać ryzyko sporów i jasno rozdzielać obowiązki gminy oraz przedsiębiorcy.
Czy warto w to iść?
Moim zdaniem warto rozważyć taką możliwość, ale nie w każdym przypadku będzie ona dobrym rozwiązaniem.
Największy potencjał widzę w firmach, które już dysponują odpowiednio przygotowanym personelem, mają doświadczenie w organizowaniu pracy opiekunów i mogą świadczyć usługi na stosunkowo niewielkim obszarze (ograniczenie dojazdów). Dla takich przedsiębiorców program może stanowić dodatkowe źródło przychodów i możliwość nawiązania współpracy z lokalnym samorządem.
Inaczej wyglądałaby Twoja sytuacja, gdybyś prowadził niewielki domu seniora i musiałbyś od podstaw zorganizować zespół opiekunów środowiskowych, zapewnić transport, koordynację i zastępstwa. W takim przypadku rozpoczęcie świadczenia usług w ramach realizacji bonu bez wcześniejszej kalkulacji kosztów może okazać się ryzykowne.
Jeżeli prowadzisz prywatny dom seniora i rozważasz udział w Programie Bonu Senioralnego, mogę Ci pomóc ocenić prawne możliwości rozszerzenia działalności, przeanalizować warunki naboru i zweryfikować projekt umowy z gminą.
Edyta Konopczyńska
radca prawny
Tel. 571 390 721
e-mail: radca@kancelariakonopczynska.pl
Zdjęcia: Mikhail Nilov, Jakub Zerdzicki
***
Dyrektywa NIS2, czyli cyberbezpieczeństwo w placówkach leczniczych i podmiotach publicznych
Czy wiesz co to jest dyrektywa NIS2 i dlaczego data 3 października 2026 r. jest dla Ciebie ważna? To unijna regulacja o cyberbezpieczeństwie, która nakłada surowe obowiązki zarządzania ryzykiem na średnie i duże firmy w kluczowych sektorach gospodarki.
W Polsce wymagania NIS2 wdraża ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC), która stanowi kluczowy akt prawny regulujący kwestie cyberbezpieczeństwa w Polsce [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }