Medykalizacja domu seniora – ryzyko prawne.
Jak wiesz, przepisy ustawy o pomocy społecznej szczegółowo określają standardy, jakie musi spełniać placówka zapewniająca całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku – niezależnie od tego, czy jest ona prowadzona przez osobę prywatną czy organizację społeczną niedziałającą w celu osiągnięcia zysku.
Opieka w takiej placówce polega na świadczeniu przez całą dobę usług opiekuńczych zapewniających:
- pomoc w czynnościach życia codziennego,
- opiekę higieniczną i pielęgnację w czasie choroby,
- niezbędną pomoc w załatwianiu spraw osobistych,
- kontakty mieszkańca z otoczeniem.
W ramach świadczonych przez placówkę usług opiekuńczych powinna ona zapewniać:
- codzienną pomoc, w tym jeśli istnieje taka potrzeba, pomoc w ubieraniu się, myciu i kąpaniu czy jedzeniu,
- organizację wolnego czasu mieszkańców,
- pomoc w zakupie odzieży i obuwia.
Medykalizacja usług opiekuńczych w domu seniora
Nie napiszę niczego odkrywczego, stwierdzając, że osoba starsza, której w ramach swojej działalności zapewniasz usługi opiekuńcze i bytowe – równocześnie wymaga regularnej opieki medycznej, ordynowania i podawania leków, wizyt lekarza, rehabilitacji itp.
Wychodząc naprzeciw takim potrzebom oraz oczekiwaniom klientów (!) – placówki opieki całodobowej zaczynają oferować usługi, które wchodzą w zakres usług leczniczych:
- stałą opiekę pielęgniarską
- zabiegi rehabilitacyjne
- prowadzić „gabinet medyczny”.
W reklamach placówek opiekuńczych pojawiają się stwierdzenia o posiadaniu „w pełni wyposażonego gabinetu zabiegowego”, „nowoczesnego sprzętu medycznego”, oferowaniu „całodobowej profesjonalnej opieki medycznej”.
Z jednej strony chcesz sprostać oczekiwaniom pensjonariuszy, a zwłaszcza ich rodzin, że ich bliscy będą pod najlepszą, profesjonalną opieką – również tą zdrowotną. Z drugiej – właściciele i kierownicy placówek nie zawsze, a raczej bardzo rzadko, zdają sobie sprawę z ryzyka prawnego związanego z takim zjawiskiem, które można nazwać medykalizacją usług opiekuńczych.
Ustawa o działalności leczniczej mówi, że działalność lecznicza polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych a świadczenie zdrowotne to działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia.
Usługi opiekuńcze, do których wykonywania uprawnione są domy seniora – w żadnym wypadku nie są świadczeniami zdrowotnymi.
Musisz pamiętać, że każdy podmiot wykonujący działalność leczniczą musi zarejestrować się do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą (RPWDL).
Wykonywanie takiej działalności bez wpisu do rejestru i spełnieniu szeregu wymagań ustawowych – jest nielegalne oraz wiąże się z wysokim ryzykiem odpowiedzialności cywilnej i karnej – zwłaszcza w przypadku błędu medycznego.
Cienka granica pomiędzy usługami opiekuńczymi a leczniczymi
Ustawa o pomocy społecznej wymaga, abyś w placówce opieki senioralnej zapewnił wykonywanie usług opiekuńczych przez „osoby posiadające kwalifikacje niezbędne do wykonywania zawodu lekarza, pielęgniarki, położnej, ratownika medycznego, opiekuna w domu pomocy społecznej, opiekuna osoby starszej, asystenta osoby niepełnosprawnej, opiekunki środowiskowej, opiekuna medycznego albo osoby posiadające udokumentowane co najmniej 2-letnie doświadczenie zawodowe polegające na świadczeniu usług opiekuńczych osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku oraz ukończone szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy”.
W związku z tymi wymaganiami powstają nieporozumienia, które mogą Cię drogo kosztować.
To jest bardzo ważne – usługa opiekuńcza wykonywana przez osobę z kwalifikacjami pielęgniarki nie jest tym samym co usługa medyczna wykonywana przez tę samą osobę. Jeżeli pielęgniarka zatrudniona w Twojej placówce w ramach obowiązków wykonuje iniekcje, zmienia opatrunki, prowadzi dokumentację medyczną – ryzykujesz uznanie, że prowadzisz działalność leczniczą bez wpisu do RPWDL.
Czym jest opieka?
Opieka:
- pomoc w higienie
- pomoc w karmieniu
- nadzór nad przyjmowaniem leków przepisanych przez lekarza
- wezwanie pogotowia
- współpraca z lekarzem POZ
- organizowanie wizyt lekarskich dla pensjonariuszy.
Co może już być ocenione jako działalność lecznicza?
Działalność lecznicza:
- stałe wykonywanie iniekcji przez personel
- prowadzenie terapii medycznej
- stała obecność pielęgniarki jako element oferty (pielęgniarki wykonującej usługi medyczne)
- podawanie leków bez wyraźnego zlecenia lekarskiego
- prowadzenie rehabilitacji jako świadczenia zdrowotnego
- używanie w reklamie sformułowań np „całodobowa opieka medyczna”, „rehabilitacja medyczna”.
Przeczytaj również:
Opieka to nie leczenie – co na to sądy?
Zwróć uwagę na ciekawy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy I SA/Bd 241/23 z 12 września 2023 r., w którym problem medykalizacji placówek opieki senioralnej opisany został „od drugiej strony” tzn właścicielom placówki opiekuńczej zależało na wykazaniu, że udzielają oni także świadczeń zdrowotnych, po to aby skorzystać z preferencyjnych stawek podatkowych przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
W wyroku stwierdzono, że nieruchomość związana z działalnością leczniczą nie może być zasadniczo wykorzystywana na inne cele niż udzielanie świadczeń zdrowotnych oraz powinna spełniać wymogi opisane w ustawie o działalności leczniczej oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, a także że w nich prowadzona będzie faktyczna działalność lecznicza.
W rozpatrywanej przez WSA sprawie wykazano, że co prawda w nieruchomości świadczenia zdrowotne udzielane są przez podmioty do tego uprawnione, tj. pielęgniarki, fizjoterapeutów, to jednak wykonują oni te czynności w ramach zatrudnienia w Spółce.
Zatem, zdaniem organu w spornej nieruchomości, nie wykonują oni indywidualnej ani grupowej praktyki jako podmioty lecznicze, ani też praktyki w zakładzie leczniczym na podstawie umowy z podmiotem leczniczym. Działają bowiem w ramach podmiotu Spółki, który podmiotem leczniczym nie jest.
Mając na uwadze powyższe rozważania, organ stanął na stanowisku, że charakter świadczeń tych osób z punktu widzenia stosowania stawki preferencyjnej należało ocenić przez pryzmat instytucji, w której są zatrudnieni. Ta natomiast, jako nie wpisana do rejestru podmiotów leczniczych, nie daje podstawy by wobec Spółki stosować stawkę przewidzianą w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. d). PodLokU.
We wspomnianej sprawie WSA nie rozstrzygał kwestii, czy oferowanie świadczeń zdrowotnych przez placówkę opiekuńczą jest legalne, bo nie to było przedmiotem oceny sądu – ale z uzasadnienia wyroku wynika po pierwsze – jak bardzo te dwie działalności mogą się przenikać, a po drugie – że właściciele i kierownicy domów seniora nie doceniają ryzyka prawnego związanego z medykalizacją działalności opiekuńczej.
W razie wykazania nielegalnego prowadzenia działalności leczniczej – mogą grozić poważne konsekwencje finansowe, karne i odszkodowawcze.
Zadałeś sobie pewnie pytanie – Czy można tak zorganizować świadczenie usług w placówce, aby z jednej strony zaspokoić potrzeby pensjonariuszy oraz oczekiwania ich rodzin, a z drugiej – ograniczyć ryzyka związane medykalizacją swojej działalności?
Tak, można, ale musisz wyraźnie oddzielić działalność opiekuńczą, od świadczeń zdrowotnych.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w ocenie, czy dokumenty, na których opierasz swoją działalność i procedury obowiązujące w Twojej placówce, narażają Cię na ryzyko zarzutu nielegalnego prowadzenia działalności leczniczej – zapraszam do kontaktu!
Edyta Konopczyńska
radca prawny
Tel. 571 390 721
e-mail: radca@kancelariakonopczynska.pl
Zdjęcie: Mathurin NAPOLY / matnapo
***
Jakie warunki trzeba spełnić, aby dostać miejsce w DPS?
Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej (DPS).
Dom opieki społecznej zapewnia zakwaterowanie, pomoc medyczną i całodobową opiekę wyspecjalizowanego personelu. W Polsce domy opieki społecznej mogą być prowadzone przez samorządy terytorialne, związki wyznaniowe, fundacje, stowarzyszenia i osoby fizyczne [Czytaj dalej…]
{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }